• Projekt objaśnień MF dot. podatku u źródła

    Dnia 19 czerwca 2019 r. Ministerstwo Finansów (MF) opublikowało projekt objaśnień w zakresie nowych zasad poboru podatku u źródła, które weszły w życie z początkiem 2019 r. Z uwagi na skomplikowaną materię problemu MF zdecydowało się odroczyć stosowanie części znowelizowanych przepisów do 1 lipca 2019 r., deklarując jednocześnie, że przygotowane zostaną wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, czego efektem jest niniejszy projekt objaśnień.

    Po co są objaśnienia?

    Objaśnienia Ministra Finansów stanowią ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego i wydawane są na podstawie art. 14a §  1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zatem zastosowanie się płatników pobierających podatek u źródła do objaśnień, powodować winno objęcie tych płatników ochroną przewidzianą w przepisach podatkowych. Warto jednak podkreślić, że aktualnie mamy do czynienia z projektem, który sam w sobie takiej ochrony nie gwarantuje. Należy zaczekać na „oficjalną” wersję objaśnień, która powinna ukazać się niebawem.

    Jaki zakres obejmują objaśnienia?

    Dokument z dnia 19 czerwca 2019 r. wydany przez MF obejmuje objaśnienia w zakresie:

    • celu modyfikacji zasad poboru podatku u źródła;
    • pojęcia rzeczywistego właściciela;
    • pojęcia należytej staranności;
    • zwrotu podatku;
    • ustalania progu 2 mln zł;
    • innych szczegółowych zagadnień (np. korekty wysokości podatku po zakończonym roku podatkowym, zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty podatku uiszczanej przez płatnika – tzw. kwoty ubruttowienia).

    Rzeczywisty właściciel

    W projekcie sporo uwagi poświęcono kwestii dokonywania oceny statusu odbiorcy płatności, jako rzeczywistego właściciela należności (od 1 stycznia 2019 r. zmianie uległa dotychczasowa definicja rzeczywistego właściciela). Jednym  kilku z warunków, który musi spełnić dany podmiot, aby mógł zostać uznany za rzeczywistego właściciela jest okoliczność, iż podmiot ten prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności uzyskiwane są w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. 

    Z projektu wyjaśnień MF wynika, że o tym, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w danym państwie, a więc czy powinien korzystać z preferencji (korzyści) przewidzianej w danej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO), powinno wskazywać istnienie substratu majątkowo-osobowego w danym państwie (tj. w państwie, z którym Polska zawarła UPO, z której to zamierza skorzystać wnioskujący o zwrot podatku).

    MF zasygnalizowało, że problem ze spełnieniem aktualnej definicji rzeczywistego właściciela może mieć część podmiotów holdingowych, funkcjonujących w grupie podmiotów powiązanych z inwestorami z państw trzecich (spoza UE). 

    Mając na uwadze definicję rzeczywistego właściciela, MF udzieliło również objaśnień w odniesieniu do sytuacji, gdy odbiorcami płatności będą jednostki, pełniące funkcje centrów usług wspólnych oraz zagraniczne organizacje zbiorowego zarządzania.

    Należyta staranność

    Z początkiem 2019 r.  do ustaw o PIT i CIT wprowadzono obowiązek dochowania przez płatników, dokonujących wypłat należności ztytułów objętych podatkiem u źródła, tzw. należytej staranności.

    Ustawy o PIT i CIT nie wskazują, co należy rozumieć pod pojęciem dochowania należytej staranności ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez płatnika. Z tego względu tym bardziej warto na bieżąco śledzić, jak MF interpretuje powyższe pojęcie.

    MF w opublikowanym projekcie objaśnień wyjaśnia, że przy ocenie dochowania należytej staranności należy brać pod uwagę m.in. charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez płatnika, a także powiązania z podatnikiem i możliwość faktycznego uzyskania informacji. W przypadku istnienia istotnych powiązań uprawniających, stanowiących jednocześnie warunek skorzystania ze zwolnienia, standard oczekiwań względem płatnika będzie wyższy. Jest to szczególnie istotna informacja dla podmiotów prowadzących działalność w ramach grup kapitałowych.

    W projekcie objaśnień zwrócono również uwagę, że dochowując należytej staranności należy podejmować działania istotne z punktu widzenia danej preferencji podatkowej. MF wskazało w szczególności na:

    • weryfikację otrzymanych dokumentów pod kątem ich zgodności ze stanem faktycznym (w tym na podstawie informacji dostępnych publicznie);
    • weryfikację rezydencji podatkowej odbiorcy należności (w tym zakresie uwagę należy zwrócić na ryzyko rejestracji spółki w jednym państwie i zarządzanie jej z terytorium innego państwa)
    • weryfikację statusu kontrahenta jako podatnika, który uzyskuje przychód z tytułu otrzymanej należności oraz jej rzeczywistego właściciela, w tym poprzez pryzmat prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej przez ten podmiot.

    MF wskazuje także, że dla oceny dochowania należytej staranności należy uwzględniać powszechnie dostępne informacje na temat odbiorców należności. Źródłem takich informacji zdaniem MF może być m.in. prasa branżowa, doniesienia medialne, publikowane informacje o lokowaniu przez daną grupę kapitałową spółek zależnych w państwach o korzystnym reżimie prawnym, publiczne (a w przypadku podmiotów, które z nich korzystają – także prywatne) rejestry (bazy danych) podmiotów, informacje uzyskane w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu) itd.

    Projekt objaśnień zawierają również listę przykładowych pytań, które płatnik zachowujący należytą staranność powinien zadać odbiorcy należności, działającemu w formie spółki.

    Zwrot podatku u źródła

    MF odniosło się również do wątpliwości związanych z ewentualnym zwrotem podatku u źródła. Wskazano m.in. że z wnioskiem o zwrot podatku może wystąpić nie tylko podatnik, ale również płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ciężar ekonomiczny podatku. Wniosek płatnika powinien zawierać informację o przyczynie zapłaty podatku z własnych środków i poniesieniu w związku z tym ciężaru ekonomicznego podatku.

    W projekcie objaśnień zwrócono również uwagę, że inny będzie tryb wnioskowania o zwrot podatku pobranego od kwoty powyżej 2 mln zł (w trybie przewidzianym w ustawach o podatku dochodowym), a inny (na ogólnych zasadach z ordynacji podatkowej) w przypadku podatku pobranego od wypłat należności w części poniżej tej kwoty, np. z powodu przejściowego braku prawa do zastosowania zwolnienia/preferencyjnej stawki w związku z nieprzedłożeniem płatnikowi przez podatnika certyfikatu rezydencji.

    Próg 2 mln zł

    MF wyjaśniło m.in., że płatnik, obliczając kwotę wypłat dokonywanych należności, w celu ustalenia, czy łączna kwota wypłat na rzecz jednego podatnika nie przekracza 2 mln zł, nie wlicza wypłat, które objęte są obowiązującą opinią o stosowaniu zwolnienia (uregulowaną w art. 26b ustawy o CIT.)

    Poruszono również kwestie obliczania limitu 2 mln zł w przypadkach, gdy rok podatkowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Wskazano, że na gruncie ustawy o CIT przy weryfikacji przekroczenia limitu 2 mln zł nie należy uwzględniać płatności dokonanych do 31 grudnia 2018 r.

    Inne wybrane zagadnienia

    W projekcie objaśnień wyjaśniono także kwestię zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów (KUP) kwoty podatku uiszczanej przez płatnika – tzw. kwoty ubruttowienia. W opinii MF jeżeli ubruttowienie wynika z klauzuli zawartej w umowie pomiędzy płatnikiem a kontrahentem kwota ubruttowienia podlega zaliczeniu do KUP (oczywiście przy założeniu, że wydatek spełnia pozostałe przesłanki uznania za KUP).

    Opisano również przypadki korygowania wysokości podatku u źródła po zakończonym roku podatkowym. W niektórych przypadkach zdaniem MF nie będzie podstaw do pomniejszania (na skutek dokonanej korekty należności) bieżących wpłat podatku u źródła do organu podatkowego. Dokonanie korekty będzie natomiast uprawniało do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku u źródła w odniesieniu do korygowanej kwoty.

    Czy będą zmiany w objaśnieniach?

    Do 30 czerwca 2019 r. na adres e-mail Departamentu Systemu Podatkowego Ministerstwa Finansów (sekretariat.SP@mf.gov.pl), można przesyłać uwagi do przedstawionego projektu.

    Jednakże, jak informuje MF, kierunek wyjaśnień zaprezentowany w niniejszym projekcie objaśnień nie powinien ulegać zmianom na niekorzyść adresatów przepisów z zakresu podatku u źródła. Ponadto w przyszłości objaśnienia mają być uzupełniane o  nowe zagadnienia i komentarze.

    Niebawem należy się więc spodziewać publikacji ostatecznej wersji objaśnień.

    autor: Marcin Gandecki, konsultant ds. podatków data: 28.06.2019