• PGK – rewolucyjne zmiany

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) bez wątpienia wiąże się z kilkoma istotnymi korzyściami. Podstawową zaletą PGK jest możliwość konsolidacji wyników podatkowych Spółek wchodzących w skład takiej grupy. Przepisy regulujące kwestie związane z instytucją PGK weszły do polskiego porządku prawnego stosunkowo dawno – w 1996 r. Mimo to, z uwagi na dość rygorystyczne warunki tworzenia i prowadzenia PGK rozwiązanie to nie było dotychczas szczególnie popularne (z danych opublikowanych na stronie Ministerstwa Finansów wynika, że w grudniu w Polsce funkcjonowały zaledwie 62 PGK)[1].

    Ministerstwo Finansów postanowiło zmienić tę sytuację i w ramach tzw. Polskiego Ładu[2] zaproponowało istotne zmiany w przepisach dotyczących PGK. Jak czytamy w uzasadnieniu do projektowanych przepisów: Zmiany te mają na celu umożliwienie tworzenia PGK przez mniejsze podmioty, jak również uwzględnienie gospodarczych realiów funkcjonowania przedsiębiorstw i urealnienie dotychczas funkcjonujących warunków decydujących o możliwości uzyskania statusu PGK.

    Czym jest PGK?

    PGK jest modelem biznesowym, który, jak już zostało wspomniane, charakteryzuje się możliwością wspólnego rozliczania dochodów i strat spółek wchodzących w jej skład. PGK mogą utworzyć co najmniej dwie powiązane kapitałowo spółki posiadające osobowość prawną. Dochodem PGK jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek wchodzących w jej skład uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą strat poniesionych z tego źródła przychodów. 

    Do końca 2021 r. utworzenie PGK wymagało spełnienia kilku rygorystycznych warunków, m.in.:

    • przeciętny kapitał zakładowy przypadający na każdą ze spółek wchodzących w skład PGK nie mógł być niższy niż 500 000 zł;
    • spółki zależne nie mogły posiadać udziałów w kapitale zakładowym innych spółek wchodzących w skład PGK;
    • PGK musiała utrzymywać rentowności na poziomie co najmniej 2% za każdy rok podatkowy.

    Co zmienił tzw. Polski Ład?

    Od 1 stycznia 2022 r. warunki tworzenia i funkcjonowania PGK zostały istotnie złagodzone. Przede wszystkim zmniejszono o połowę (tj. do 250 000 zł) wysokość wymaganego przeciętnego kapitału zakładowego przypadającego na każdą ze spółek wchodzących w skład PGK. Co więcej, zlikwidowano warunek dotyczący zakazu powiązań spółek zależnych wchodzących w skład PGK oraz zniesiono warunek rentowności na poziomie 2% udziału dochodu w przychodach.

    Ponadto, obecne przepisy dopuszczają możliwość zawarcia umowy o utworzeniu PGK w zwykłej formie pisemnej (do końca 2021 r. ustawa wymagała zawarcia umowy w formie aktu notarialnego).

    Zgodnie z ogólną zasadą, PGK po rejestracji umowy nie może być rozszerzona ani pomniejszona o nowych członków. Ustawodawca wprowadził jednak w tym zakresie pewien wyjątek. Obecnie dopuszczalne jest:

    • przejęcie w drodze łączenia spółki zależnej tworzącej PGK przez inną spółkę z tej PGK lub poprzez zawiązanie przez spółki tworzące PGK nowej spółki z tej grupy, chyba że prowadzi to do zmniejszenia liczby spółek tworzących PGK poniżej dwóch,
    • podział spółki zależnej tworzącej PGK przez zawiązanie nowej spółki lub nowych spółek zależnych, które staną się członkiem tej PGK.

    Ustawodawca oprócz ww. zmian w zakresie warunków utworzenia oraz funkcjonowania PGK wprowadził również istotną modyfikację w zakresie rozliczenia historycznych (powstałych przed utworzeniem PGK) strat poszczególnych spółek. W praktyce oznacza to, że od 2022 r. spółki tworzące PGK mają możliwość rozliczania strat poniesionych przed wejściem do PGK, przy czym takie straty mogą być rozliczone jedynie z „własnym” dochodem konkretnej spółki, osiągniętym samodzielnie w trakcie funkcjonowania grupy. Innymi słowy, jeżeli dana spółka poniosła stratę przed utworzeniem PGK i nadal będzie ponosić straty w trakcie trwania PGK, to strata poniesiona przed utworzeniem PGK nie pomniejszy dochodu PGK jako całości. Dodatkowo taka Spółka będzie mogła rozliczyć stratę również po zakończeniu trwania PGK (o ile PGK będzie trwała krócej niż 5 lat).

    Jakie korzyści może przynieść PGK?

    Główną zaletą prowadzenia PGK, o czym wspominaliśmy na wstępie, jest konsolidacja wyników podatkowych w obrębie grupy, co w efekcie może prowadzić do zmniejszenia zobowiązań z tytułu podatku CIT. Takie rozwiązanie daje możliwość pokrycia strat poniesionych przez spółki należące do PGK zyskami osiągniętymi przez pozostałe spółki z PGK w tym samym roku podatkowym. Wobec tego utworzenie PGK przynosi największe korzyści wtedy, gdy w jej strukturze znajdują się zarówno spółki osiągające dochody, jak i te, które ponoszą starty.

    Wydaje się, że dużą zachętą dla podmiotów zainteresowanych utworzeniem PGK może być również brak obowiązku stosowania przepisów o cenach transakcyjnych w przypadku transakcji wzajemnych zawieranych przez członków PGK. 

    Warto również zauważyć, że PGK nie są związane limitami z tytułu kosztów finansowania dłużnego, o których mowa w art. 15c ustawy CIT w przypadku umów, których stronami są spółki wchodzącą w skład PGK.

    Przytoczone korzyści nie wyczerpują oczywiście zagadnienia PGK. Ustawa nakłada również na takich podatników konkretne obowiązki, które mogą spowodować, że atrakcyjność tej formy opodatkowania może być dla niektórych podmiotów znacznie niższa. Tym samym, przed podjęciem decyzji w tym zakresie należy rozważyć wszystkie aspekty prowadzenia działalności w ramach PGK. Zachęcamy do kontaktu z naszymi doradcami i konsultantami, którzy chętnie odpowiedzą na wszelkie pytania związane z PGK.

    [1] Źródło: https://www.gov.pl/web/finanse/2020-indyidualne-dane-podatnikow-CIT;
    [2] Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105);

    autor: Justyna Rak, młodszy konsultant ds. podatków data: 08.03.2022